Złamanie przywilejów – dalszy ciąg

0

Najświetniej dokonał tego Ludwik XI, toteż Francja w nowożytnych dziejach bezsprzecznie rej wiodła. W Niemczech, we Włoszech nie udało się rozbitego już państwa zjednoczyć, ale możniejsi spośród dawnych wasalów rośli w potęgę i w obrębie swoich rozległych księstw nowy porządek rzeczy zaprowadzili. Polskę łatwiejsze czekało zadanie I w Polsce Kościół, możni panowie i miasta strzegły swej odrębności, zasłaniały się przywilejami, ale nie było feuda- lizmu, nie było udzielnych książąt i panów, nad całym krajem jeden pan, jeden król władał, który się w każdej chwili mógł do całego narodu odwołać i krnąbrny opór zniweczyć. Królem takim był Kazimierz, dumny dziedzic Jagiellońskiej potęgi i blasku, który w wielkim poczuciu swego majestatu nie znał przeszkód swej woli, oporu czymkolwiek bądź upozorowanego nie znosił, nie ścierpiał. Zaczął się też już pomału zmieniać kierunek wykształcenia i myśli w narodzie. Filozofia scholastyczna, na Arystotelesie i zbiorach prawa kanonicznego oparta, panowała jeszcze urzędowo na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale częste stosunki Polaków z Włochami, zarówno dyplomatyczne, jako też naukowe sprawiły, że nauki klasyczne rozbudzone we Włoszech wdzierały się w drugiej połowie XV wieku coraz to silniej, nie tylko w grono ludzi nauką w Polsce się zajmujących, ale nawet na uniwersytet. Zbigniew Oleśnicki i Długosz sprowadzali już nie znanych przedtem klasyków rzymskich. Długosz w historii swojej Liwiusza wziął sobie za przewodnika, Grzegorz z Sanoka wykładał w uniwersytecie autorów starożytnych z ogromnym powodzeniem, a mądrość scho- lastyczną marzeniem czuwających nazywał, zjawił się w Polsce głośny humanista, Włoch, Filip Kallimach Buonacorsi, porzucono formułki rozumowania średniowieczne, dbano o czystość i wytwor- ność łacińskiego języka w mowie i piśmie, puszczono swobodniejsze cugle myśli, której nie krępowały scholastyczne powagi. Nauka, co było rzeczą najważniejszą, dostała się poza obręb duchownego stanu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>