Wielkie plany Olbrachta (1492-1501) cz. II

0

Najtajniejszym doradcą Olbrachta był jego dawny nauczyciel Kallimach, Włoch, reprezentujący zasady, które niebawem rodak jego – Machiavell – w głośnych dziełach politycznych rozwinął, dążący do zbudowania absolutnej władzy monarszej na gruzach średniowiecznych stosunków, a nie przebierający w środkach, które najłatwiej, najskuteczniej prowadziły do celu. Jakie tam układano projekta i plany, nie tylko dziś dla braku źródeł niepodobna

Aleksander czwarty syn, ur. r, 1460, wstąpi! na tron Litwy r. 1492, na tron polski obrany r. 1501, umarł dnia ae sierpnia 1506 w Wilnie, z żony Heleny, córki Iwana Wasilewicza, k$. moskiewskiego, nie pozostawi! potomstwa. Kazimierz, drugi syn, ur. 1458, um. 1483, kanonizowany r. 1520. s Zygmunt, piąty syn, zob. niżej.

Fryderyk, ur. 1468, (został) biskupem krakowskim r. 1488, w roku 1493 zarazem arcybiskupem gnieźnieńskim i kardynałem, umarł r. 1503. nam wiedzieć, ale i spólcześnie nikt nie zdołał odgadnąć. Gdy go raz własny brat, Fryderyk, o to zagadnął: „Wyzułbym się – zawołał Olbracht – z własnej koszuli, gdybym mniemał, że jest świadomą moich istotnych zamiarów.” Przeczuwano jednak, domyślano się powszechnie, że się coś wielkiego w umyśle królewskim gotuje, obrażeni tajemnicą panowie odgrażali się, ale szlachta polska patrzyła z uniesieniem na młodego króla, wiedziała, że ją do wielkich poprowadzi czynów, i na hasło czekała. Umiał też prze wybornie Olbracht tę miłość narodu wyzyskać, umiał ją utrwalić i na niej skutecznie się oprzeć. Pierwsze lata swojego panowania poświęcił król załatwieniu interesów szlachty, tak długo zaniedbywanych. Na dwóch wielkich sejmach w roku 1493 i 1496, odprawionych w Piotrkowie, obmyślano jej opiekę prawa, wprowadzono ład i porządek w sądy, zniesiono krępujące jej dobrobyt dawne postanowienia. Olbracht poszedł tu za daleko, dozwolił szlachcie zagarnąć wszystkie wyższe kościelne posady i sa- moistność duchowieństwa złamać zapominając, że kiedyś i miasta, i lud wieśniaczy mogą się stać dla państwa konieczną podporą, nie powstrzymał szlachty na tej drodze, która prowadziła do upadku miasta a niewoli ludu, pozwalał jej cały naród dla siebie wyzyskać. Ale szlachta o królu nie zapomniała. Ogromne podatki uchwalone na sejmach, nałożone bezwzględnie na szlachtę, panów, duchowieństwo i miasta, zapełniły skarb, poparcie szlachty zmusiło możno władco w do nie znanej przedtem uległości i posłuszeństwa.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>