Walka Aleksandra (1501-1506) z możnowładztwem

0

Bezpośrednim następstwem bukowińskiej klęski było ośmielenie Tatarów i ich nieustanne, coroczne prawie najazdy, które całą Ruś pustoszyły i tłumy ludności uprowadzały w niewolę. Z końcem XV wieku musiała się też Polska liczyć z nowym nieprzyjacielem.

Nie całą Ruś zagarnął wielki książę litewski Giedymin pod swoją władzę, pozostały jeszcze na północy dwa handlowe miasta, opierające się o Litwę i rządzące się w sposób republikański: Nowogród i Psków, pozostało jeszcze kilka księstw najdalej na wschód wysuniętych: Riazań, Suzdal, Twer i Moskwa. Księstwa te zostawały pod strasznym jarzmem Mongołów, które swoim dzikim, barbarzyńskim wpływem tamowało ich naturalny rozwój i zrywało związki ich z cywilizowanym światem. Jarzmo Mongołów wyrobiło jednak w tej części ruskiego ludu ową siłę cichego oporu i wytrwałości, która się stała najwybitniejszą cechą i dźwignią jego późniejszej wielkości. Chanowie tatarscy pragnąc w tych krańcowych dzierżawach swego rozległego państwa zapewnić sobie porządek, regularne płacenie haraczu i dostawianie wojennych posiłków, popierali władzę książąt nad podległym im ludem, dopomagali do jej wzrostu, do podboju sąsiednich czudzkich i fińskich plemion, do połączenia się luźnych księstw w ręku jednego władcy, dopóki władca ten nie wydał się im samym zbyt potężnym i niebezpiecznym. Wtedy chan powoływał go przed swoje oblicze i srogim wyrokiem z drogi uprzątał lub też na nieposłusznego wysyłał groźne zastępy, bunt poskramiał i innego pretendenta na tronie książęcym osadzał. W tych strasznych ramach obracały się dzieje Rusi północnej w XIII i XIV stuleciu. W tych to czasach książęta Moskwy zdobyli sobie nad sąsiednimi książętami stanowczą przewagę, stworzyli w Moskwie ognisko całego politycznego i religijnego życia tej części Rusi, podnieśli nawet w końcu ideę wybicia się spod mongolskiego jarzma. Już Dymitr Doński, wielki książę moskiewski, w zwycięskiej bitwie pod Kulikowem w roku 1380 pokazał, że potęga Tatarów niezwyciężoną nie jest. Jedna bitwa nie mogła jednak całej sprawy rozstrzygnąć, Tymczasem połączenie Litwy z Polską nowej nadało Moskwie siły, stworzyło w niej bowiem punkt oparcia i dla tych sąsiednich Rusinów, którzy znosili z niechęcią panowanie Litwy, a obawiali się rosnącego wpływu Polski i jej katolickiego Kościoła. Unia kościelna florencka, niepopularna dla ludu, powiększyła urok moskiewskiego metropolity, który wytrwał przy wschodnim Kościele. Nareszcie w r. 1462 zasiadł na tronie wielkoksiążęcym Iwan III zwany Wielkim, który dla dziejów Rusi północnej nową erę otworzył. Pokonawszy w krwawych walkach i przyłączywszy do swego państwa Nowogród, Twer, Rostów i Jarosław, wzmocniwszy przez to swe siły, zwrócił je przeciw Tatarom, w roku 1480 jarzmo ich ostatecznie zrzucił i walkę zdobywczą z chanami tatarskimi w Kazaniu rozpoczął. Równocześnie jednak podniósł Iwan myśl o wiele śmielszą, połączenia całej Rusi pod swoim berłem. W tym celu dla podniesienia swego uroku pojął w r. 1472 w małżeństwo Zofię, córkę ostatniego z Paleologów, uznał się przez to spadkobiercą bizantyjskiego cesarstwa, ściągnął na swój dwór Greków, a nawet Włochów, pracował z ich pomocą usilnie nad podniesieniem swego kraju, jego urządzeń wojskowych i politycznych, jego gospodarstwa i cywilizacji, wprowadził Wielkie Księstwo Moskiewskie w związki z Zachodem i zawiązał wszędzie dyplomatyczne stosunki.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>