W. Konopczyński

0

I jeszcze jedna wypowiedź, tym razem pióra wybitnego historyka W. Konopczyńskiego, zdecydowanego przeciwnika nie tylko historycznych, lecz również i politycznych poglądów Bobrzyńskiego, w której zdają się jakby pobrzmiewać echa sądu autora Syzyfowych prac. Wspominając swe szkolne lata historyk powiadał:

… nie obrzydziliśmy sobie historii polskiej do tego stopnia, jak to mogło nastąpić, gdybyśmy wysączyli z Dziejów Polski (w zarysie) pełną miarę goryczy i pogardy wobec tradycyjnych świętości narodowych na potwierdzenie wszystkich zatrutych nauk, jakimi poił nas z katedry gimnazjalnej urzędowy pedagog.10 ss B. Chlebowski» Literatura polska porozbiorowa jako główny wyraz tycia narodu po utracie niepodległości, Lwów 1935, s. 437 por. wcześniejszą oceną tego samego autora B. Chlebowski, Przegląd piśmienniczy, „Tygodnik Ilustrowany1’, 1882, t. 14, s. 79, w omówieniu pracy J. A. Tarnowskiego,

Uczonemu odmawiano więc nie tylko wiary, ale także czystości intencji, stawiano zarzut najcięższy i bez wątpienia najbardziej krzywdzący. W jakiej mierze oskarżenia o tendencyjność, jednostronność, pesymistyczną tendencję w poglądzie na przeszłość narodową, moralne rozbrajanie własnego narodu w imię obcych, nie polskich bowiem interesów, w jakiej mierze – powtarzam – mogły one znaleźć pokrycie nie tyle w zemocjonowanych umysłach i sercach czytelników dzieła Bobrzyńskiego, lecz w tekście Dziejów Polski w zarysie? Na pytanie to nie sposób odpowiedzieć w jednym zdaniu. Książka krakowskiego historyka była już w samym swoim założeniu dziełem polemicznym w stosunku do obiegowych poglądów historycznych, znajdujących swoje potwierdzenie zwłaszcza w cieszącej się znacznym autorytetem, obdarzonej kredytem moralnym historiografii nurtu lelewelowskiego. Wizja dawnej Rzeczypospolitej, jaką przedstawiali romantyczni historycy i poeci, jaka żyła w umysłach i sercach Polaków po utracie niepodległości, pierzchała pod ciosami żelaznej logiki wywodów Bobrzyńskiego. Tkwiące u jej podstaw rozliczne historyczne mity poddawał historyk druzgocącej krytyce.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>