Urządzenie pierwotnego państwa polskiego cz. II

0

Okres I – Państwo polskie pierwotne, patriarchalne między sobą stopniem swojego rozwoju, dobrobytu i cywilizacji. Jakaż różnica panowała między wpółdzikim, błąkającym się po lasach, pogrążonym w znacznej części w pogaństwie Mazurem, a pomiędzy chrześcijańskim od dawna, oddanym skrzętnej pracy rolniczej i przemysłowej Ślązakiem lub Polaninem! Nad zatarciem tych różnic pracowali też najusilniej panujący. Znieśli oni wszelki ślad samoistnego bytu szczepów i ludów, mianowicie zgromadzenia wiecowe, zacierali nawet ich terytorialne granice, przerzucali ludność z jednych okolic w drugie, mieszali ją ze sobą nawzajem, a całe państwo celem lepszego zarządu podzielili na drobne powiaty, na których czele postawili urzędników, przez siebie mianowanych i ślepo od siebie zależnych. Urzędników tych istniały dwa odrębne rodzaje.

Jedni z nich dzierżyli, każdy w swoim powiecie, władzę wojskową i sądową nad całą ludnością. Zwali się panami (żupanami? comités?), później kasztelanami. Urzędowali bowiem w zamkach obronnych, czyli grodach, które król w każdym powiecie zbudował, mieli pod swoimi rozkazami stałą załogę tych zamków, a w razie wojny organizowali wojskowo całą ludność do służby wojennej obowiązaną i wyruszali z nią na miejsce naznaczone przez króla. Służba wojenna była powszechna, każdy pełnić ją musiał w miarę możności, na koniu lub pieszo, w ciężkim uzbrojeniu lub lekkim.

Drugi rodzaj stanowili urzędnicy skarbowi. Książę, a później król polski, był właścicielem całej ziemi w swym państwie, z wyjątkiem tych nielicznych stosunkowo gruntów, które kościołom lub znakomitym osobom świeckim darował. Na ziemi książęcej siedziała więc cała ludność, a książę sam przez urzędników swoich dozorował i kierował jej pracą. Jedni musieli się oddawać myślistwu, drudzy chowowi bydła i rolnictwu, inni rzemiosłom, w miarę zdolności, potrzeby i rozkazu. Osady rzemieślnicze mieściły się zwykle w pobliżu grodów królewskich lub u ich stóp, tworząc tak zwane „podgrodzie” lub „podzamcze” i nadając grodowi pozór zewnętrzny miasta.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>