Urządzenie państwa

0

Chcąc te owoce swojej pracy utrwalić i zabezpieczyć,.musiał też wielki król pomyśleć o zapewnieniu krajowi sprężystej i dobrze obmyślanej organizacji. Szło tu o wykończenie dzieła rozpoczętego przez książąt polskich jeszcze w drugiej połowie XIII wieku, a posuniętego dalej przez Władysława Łokietka. Książęta piastowscy przeprowadzili każdy w swojej dzielnicy budowę społeczeństwa, opierającą się na trzech odrębnie się rządzących stanach: kościelnym, duchownym i świeckim, i określili w przywilejach stosunek tych stanów do górującej ponad nimi władzy książęcej. Połączenie pojedynczych dzielnic pod berłem Łokietka nie sprowadziło zrazu zmiany w ich wewnętrznym ustroju. Unia, która dzielnice łączyła, była czysto osobistą. Łokietek wstąpił w prawa książąt, którzy nad nim poprzednio władali, zatrzymał wszystkich urzędników, dzielnice objeżdżał, urzędników zwoływał i rozkazy im swoje wydawał. Ustrój taki stawał się jednak coraz to więcej niewygodny. Urzędnicy, którzy w pojedynczych dzielnicach istnieli, myśleli o potrze- bach tylko swojej dzielnicy panujący nie miał się kim wyręczyć, kiedy przyszło zaradzić ogólnym potrzebom kraju i postanowienia do całego kraju się odnoszące jednostajnie wszędzie przeprowadzić. Urzędnicy ci przyzwyczaili się nadto w epoce podziałów do rządzenia panującymi, zamiast rozkazów królewskich słuchać narzucali się oni na reprezentantów interesu swoich dzielnic i osiadłej w nich szlachty. Z takimi urzędnikami trudno było cokolwiek rozpocząć i przeprowadzić. Zaradzili temu Łokietek i Kazimierz Wielki. Nie chcieli oni i nie mogli znosić urzędników od dawna istniejących w dzielnicach, pozostawili ich, pozwolili im nawet reprezentować ściślejsze interesa pojedynczych ziem i dzielnic, ale tym samym nadali im charakter urzędników ziemskich, a sami tworzyli sobie osobnych urzędników królewskich, którym mogli bezwzględnie zaufać.

Zaprowadzono nowe urzędy dworskie: podskarbiego, mającego zawiadywać dobrami i dochodami króla, podkanclerzego, prowadzącego kancelarię królewską administracyjną, sądową i dyplomatyczną, marszałka, pilnującego porządku na królewskim dworze, co dawniej należało do wojewody.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>