Ujęcie dziejów Polski z punktu widzenia narodu

0

Ujęcie dziejów Polski z punktu widzenia narodu jako głównego podmiotu dziejów stwarzała odmienną wizję przeszłości, zwłaszcza dawnej Rzeczypospolitej, w porównaniu z koncepcją skupiającą uwagę na państwie, jego organizacji i działalności, przekreślonych przez rozbiory. Upadek państwa nie był jednak równoznaczny z dewaloryzacją ideowych, moralnych wartości, ideałów, jakie głosił i realizował «naród», nie budził wątpliwości co do jego trwałego istnienia, żywotności, ciągłości kultury, której był twórcą. W tej perspektywie historycy skłonni byli do gloryfikowania przeszłości, eksponowania jej jasnych stron, do identyfikowania zasad dawnej Rzeczypospolitej z ideałami wolnościowymi i demokratycznymi Europy XIX w.5

Obóz stańczyków, wypowiadający wojnę romantycznej i demokratycznej tradycji historycznej, oraz związane z nim dziejopisarstwo tzw. szkoły krakowskiej odrzucały rozpatrywanie polskiej przeszłości jako głównie dziejów narodu i przeciwstawiały mu obraz dziejów polskich, w którym na pierwszym planie ukazywano dzieje państwa. Józef Szujski, inaugurując wykłady z historii Polski na Uniwersytecie Jagiellońskim, upominał się o pojmowanie jej jako „historii wielkiego europejskiego państwa”,0 podobnie sądzili inni przedstawiciele kierunku najkonsekwentniej jednak zrealizował te postulaty dopiero Bobrzyński. Jego synteza ‚dziejów Polski skupiała się wokół przeszłości państwa, uczony zafascynowany współczesną niemiecką nauką polityczno-prawną uważał dzieje państwa (i prawa) za „najlepszą cząstkę z ogólnej historii narodu”,7 za podstawę poglądu na narodową przeszłość, Stanisław Zakrzewski nie ‚bez racji powiedział o Dziejach Polski w zarysie, że „jest to prawie jedyna książka, która daje przede wszystkim dzieje państwa, a państwo od początku do końca tworzy oś, około której jest oplecione opowiadanie”.8

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>