Testament Krzywoustego cz. II

0

Pierwszym dopiero, który na pewien, chociaż nieśmiały krok w tym kierunku się odważył, był Krzywousty. O uchyleniu zasady podziału, o oddaniu jednemu z synów całego państwa, o zaprowadzeniu porządku pierworodztwa w następstwie na tron nie mógł bynajmniej myśleć. Postanowienia takiego nie byłby uszanował naród, a tym mniej pokrzywdzeni synowie, stałoby się ono niewątpliwym srogiej wojny domowej zarzewiem. Tymczasem wojny tej i zatargów musiał Krzywousty przede wszystkim dla synów unikać. W ostatnich latach panowania opuściło i jego samego szczęście. Wyprawy na Węgry, rozdarte walką pretendentów po śmierci króla Stefana (rok 1131), chybiły celu, Bela Ślepy utrzymał się na tronie wbrew Borysowi, którego popierali Polacy i Rusini. Wyprawy zaś polskie zburzyły pokojowe stosunki z Czechami i sprowadziły na Śląsk pustoszące najazdy Sobiesława czeskiego, który się za szwagrem swym Belą ujmował. Wmieszał się pomiędzy zwaśnionych cesarz niemiecki Lotar III i na zjeździe w Magdeburgu 1135 roku podyktował pokój, a tym samym urok cesarstwa wobec Polski niepomału podniósł. Przewidując więc swój bliski koniec, a zarazem grożące Polsce niebezpieczeństwa, postanowił Bolesław w r. 1139 zatargom między synami za jaką bądź cenę zapobiec i panujący porządek dziedziczenia tronu, nie naruszając jego zasad, dokładniej określić.

W tym celu wyznaczył najpierw każdemu z synów osobną dzielnicę: Władysławowi Śląsk, Bolesławowi Kędzierzawemu Mazowsze i Kujawy, Mieczysławowi zwanemu Starym Wielkopolskę, Henrykowi ziemię sandomierską, najmłodszemu zaś Kazimierzowi, jako małoletniemu, żadnej nie nadał dzielnicy, lecz los jego przyszłości braciom według przyjętej zasady poruczył. Zaspokajając jednak w ten sposób ambicję i potrzeby swych synów, pragnął Krzywousty i państwu łączność i bezpieczeństwo zapewnić, ustanowił więc władzę wielkoksiążęcą, przywiązaną do posiadania Krakowa i ziemią krakowską wyposażoną. Władzy tej mieli wszyscy książęta ulegać, piastować ją miał zawsze najstarszy z rodziny, a więc po śmierci Krzywoustego pierworodny Władysław. Do władzy tej przywiązane były zarazem, jako największy ciężar i najżywotniejsze zadanie Polski, rządy świeżo zdobytego Pomorza.

Nieszczęśliwy podział Polski pomiędzy synów Krzywoustego nie był więc ani pierwszym, ani też gorszym od dawniejszych podziałem. Inne dopiero przyczyny zgubnym go uczyniły.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>