Stosunki wewnętrzne. Oświata

0

Nie była Polska pomimo podziałów i częstych między książętami zatargów i wojen, krajem pozbawionym sił i środków do stawienia skutecznego oporu napaści. Podnosiliśmy już nieraz, że właśnie podział kraju na dzielnice przyczyniał się niemało do usamowolnienia społeczeństwa polskiego, które przedtem nawet pod względem gospodarczym zupełnie zależało od króla. Liczne nadania i swobody, udzielane przez książąt dzielnicowych Kościołowi i wybitniejszym jednostkom w stanie świeckim, pozwoliły znacznej części ludności pracować o swych własnych siłach. Podniosło się gospodarstwo, karczowały i zaludniały ogromne pustki, z końcem XII wieku zaczęto już sprowadzać z zagranicy kolonistów, którzy lepszej uprawy roli uczyli, i rzemieślników przodujących w pracy rękodzielniczej. Ludzie, których książę jeden i drugi wyswobodził, osiadali w podgrodziach i oddawali się handlowi. Podnosiły się też mianowicie owe osady u stóp warownych grodów leżące, napływający do Polski już od końca XI wieku w licznych gromadach Żydzi zakładali sobie w tych osadach osobne kwatery, toż samo czynili później osadnicy przybyli z Niemiec, a tak znaczniejsze podgrodzia zabudowane z drzewa, ale w pewnym porządku, posiadające swoją stałą handlową i rzemieślniczą ludność, zamożne i ruchliwe, otoczone osobnym obwarowaniem z wału ziemnego i częstokołów, mogły się już za miasta poczytać, chociaż nie posiadały żadnej odrębnej miejskiej organizacji. Unoszące się nad tymi miastami grody, w których się mieścił dwór książęcy, katedra i dworzec biskupi, przybrały okazałą postać. W budownictwie styl bizantyjski i romański na przestrzeniach Polski schodziły się z sobą. Zaczęło się od stawiania małych kościółków z kamienia, z końcem XII wieku zjawiła się cegła, wznosiły się już większe świątynie klasztorne i katedralne, a na koniec zjawiły się murowane baszty i książęce dwory.

Każdy dwór książęcy był też dla ludności szkołą polityczną i ogniskiem, z którego rozchodziła się cywilizacja. Dobra książęce poddane bliższej bezpośredniej kontroli podniosły się w gospodarstwie, ale zwiększonymi dochodami umożebniały też książętom prowadzenie ambitnej polityki i rzadko tylko przerywanych wojen.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>