Rząd i poddani cz. II

0

Żadna z tych form rządu nie jest od drugich bezwzględnie lepsza, każda ma swoje zalety i swoje wady, dobroć każdej zależy od usposobienia i wykształcenia ludności, dla której ma działać. Ludom stojącym na niskim stopniu rozwoju odpowiada więcej monarchia absolutna lub arystokracja, ludom wyżej rozwiniętym i dojrzałym monarchia konstytucyjna lub demokracja, zwana także republiką, rzeczpospolitą.1 Mylne jest zdanie, jakoby republika oznaczała wolność i szczęście narodu, zaś monarchia absolutna jego niewolę i ucisk. Owszem, w monarchii absolutnej rozumnie rządzonej lud może się czuć swobodny i szczęśliwy, zaś w republice, jeśli na jej czele staną ludzie gwałtowni lub zepsuci, może panować najsroższa niedola i ucisk.

Jakąkolwiek jednak jest forma rządu, to każdy mieszkaniec obowiązany jest: 1) w granicach zakreślonych przez prawo słuchać rządu istniejącego i rozkazy jego wypełniać, 2) rząd ten śród- i W Polsce wyraz „rzecz-pospolita11 służył dawnie] na oznaczenie „państwa”. Rzeczpospolita Polska znaczyła więc państwo polskie» nie zaś republikę w dzisiejszym pojęciu. kami swoimi, majątkiem i krwią swoją wspierać, to jest płacić podatki potrzebne na utrzymanie państwa i służyć wojskowo. Każdy mieszkaniec państwa jest jego poddanym. Gdzie zaś poddani nie poczuwają się do obowiązku posłuszeństwa dla władzy rządowej, gdzie każdy rządowi swoją wolę narzucić się stara i podług swojego widzimisię działa, tam rozprzęga się wszelka jednolitość i rząd zadania swego spełnić zupełnie nie może. Gdzie poddani skąpią rządowi swojej krwi i swojego mienia, tam państwo dla braku środków stoi bezsilne i narażone jest na łaskę lub niełaskę sąsiadów.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>