Popularność książki Bobrzyńskiego

0

Trudno oprzeć się wrażeniu, że słowa te, wydrukowane jesienią 1877 r., formułował Bobrzyński w czasie, kiedy jego własna historyczna synteza, w znacznej mierze czyniąca zadość tym postulatom, była gotowa i miała już tylko dojrzeć do swojej ostatecznej postaci, tej, w której ukazała się drukiem w dwa lata później w Krakowie w drukarni Wł. L. Anczyca, opatrzona na karcie tytułowej napisem „Warszawa-Kraków”. Handelsman tymi słowy charakteryzował wrażenie, jakie wywołało ukazanie się Dziejów Polski w zarysie:

Żadna może z naszych książek naukowych nie miała takiej popularności, zresztą, dodać trzeba – popularności negatywnej, choć i pozytywnej zarazem. Posypały się na nią gromy naukowo-publicystyczne za jej tendencje: polityczne, społeczne, za poniżanie narodu w jego dziejach. Powstały także ciężkie zarzuty ściśle naukowe: zaatakowano metodę, zakwestionowano szereg rozważań szczegółowych, podano w wątpliwości wartość i słuszność całej koncepcji i konkluzji.11

W dyskusji, która zaowocowała w ponad dwudżiestu recenzjach,11 nie licząc innych wypowiedzi, zabrali głos niemal wszyscy ‚bez wyjątku wybitni ówcześni historycy polscy, wypowiedziało się też wielu pisarzy i publicystów, niejednokrotnie niezmiernie dalekich od uprawiania nauki historycznej. Zaatakowali wywody Bobrzyńskiego obaj koryfeusze krakowskiej szkoły historycznej: Szujski i Kalinka, ostatni szczególnie ostro pomimo dobrych stosunków, jakie go łączyły z autorem, wytykając mu mierzenie dziejów narodowych bismarkowską miarą, zatracenie kryteriów moralnych w ocenie dziejowych zdarzeń, niewłaściwy osąd roli Kościoła w dziejach Polski itd. Z najostrzejszymi zarzutami wystąpili galicyjscy historycy i publicyści o różnych odcieniach poglądów demokratycznych, bodaj najsurowiej reprezentant lelewelowskiego nurtu historiograficznego H. Schmitt oraz A. Sokołowski zarzut „historycznego pesymizmu”, bardzo często podnoszony przez krytyków, obok licznych zastrzeżeń szczegółowych podkreślał wybitny historyk lwowski, K. Liske. Nie zabrakło też krytyki ze

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>