Panujący i państwo

0

Jedyną siłą, na której się mógł jeszcze bezwzględnie opierać panujący, była ludność wieśniacza, w dobrach jego osiadła. Dobra te (patrimonium) pomimo licznych darowizn na rzecz Kościoła i szlachty, pomimo kolonii niemieckich były jeszcze niezmierne, a wzrost ludności i ulepszenie gospodarstwa przysporzyło książętom dochodów. Z dochodów tych opędzał też panujący potrzeby swojego dworu i potrzeby publiczne, a w czasie wojny uciekał się do służby wojennej, jaką mu było winne rycerstwo, sołtysi i duchowieństwo dobra posiadające. Służbę wojenną przywiązano do posiadania dóbr, polegała zaś nie tylko na właściwej służbie, ale i na utrzymaniu się własnym kosztem w czasie wojennej wyprawy.

Jeżeli teraz wszystkie przeobrażenia stosunków społecznych i politycznych zestawimy razem, to przekonamy się, że z końcem XIII wieku pierwotne państwo polskie patriarchalne upadło, a nowe państwo polskie się wytworzyło. Odznaczało się ono tym: 1) że naród składał się z trzech stanów zupełnie odrębnych i samodzielnie się rządzących, kiedy dawniej był jednolity, 2) że książęta opierali się na dochodach swoich dóbr i nie mieszając się w sprawy wewnętrzne żadnego ze stanów pilnowali tylko ich równowagi i zgody, kiedy dawniej opiekowali się wszystkimi interesami swojego ludu, 3) że stosunek pomiędzy księciem a stana- mi polegał na wzajemnym kontrakcie, określonym w licznych przywilejach, kiedy dawniej opierał się na uznaniu panującego jako głowy wielkiej rodziny, na stosunku patriarchalnym.

Nowy ten ustrój polityczny, na podstawie którego miała się średniowieczna Polska aż do końca XV w. rozwijać, zowie się państwem patrymonialnym od majątku księcia, zwanego patrimonium, który w nim główną odgrywa rolę.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>