Możnowładztwo wobec Krzywoustego

0

Państwo polskie przetrwało zatem zwycięsko wszystkie przewroty i burze, jakie na nie spadły po śmierci Chrobrego, wbrew obawom, które wielkiego bohatera na łożu śmierci trapiły. Znalazł się trwały punkt ciężkości, ku któremu zbiegały się pojedyncze dzielnice i szczepy, ilekroć minęła zawierucha, która je chwilowo rozbiła. Nie mając u steru Chrobrego, z naturalnych przecież swoich granic utraciła Polska niewiele, groźną zawsze l Bolesław III Krzywousty, ur. r. 1085 z Władysława Hermana i Judyty, objął po ojcu rządy w r 1102, umarł w r. 1139. Pojął dwie żony: 1) Zbisławę, ks, ruską, w r. 1103 2) Salomeą, córką tir. Henryka z Bergen. Pozostała sąsiadom, a w dziele wewnętrznego rozwoju i cywilizacji zawsze naprzód postępowała. Kiedy dawniej wszystko spoczywało na osobie panującego, teraz w ciągu stu lat wytworzyła się liczna warstwa w narodzie, która dojrzała do politycznego życia, rozumiała jego cele i umiała się im z całym zapałem poświęcić. Warstwę tę stanowiło wyższe duchowieństwo polskie i możni panowie, którzy na służbie rycerskiej i urzędach królewskich wykształcili się, a w dostatki i znaczenie wzrośli. Obdarowani przez króla posiadłościami nie tworzyli oni jednak żadnej zamkniętej w sobie dziedzicznej kasty. Małą tylko ich część stanowiła prastara szlachta, zresztą nieustannie spośród ludu się uzupełniali, a górując nad nim tylko rozumem i stanowiskiem, jednemu z nim podlegali prawu. Cała ta możnowładcza hierarchia nie wyrobiła sobie jeszcze jasnej drogi działalności i pracy, nie mając w słabym królu, jakim był Władysław Herman, mądrego kierownika, częstokroć na fałszywe popadała tory ale niechby jeno zasiadł na tronie panujący większych zdolności i prawdziwego hartu duszy, który by hierarchię tę umiał zużytkować, to mógł na niej silnie się oprzeć i za jej pomocą prawdziwych cudów dokonać. Zadanie takie spełnił w zupełności Bolesław Krzywousty. Praca, którą podjął, była też o tyle łatwiejsza od pracy Chrobrego, który się na nikogo nie mógł spuścić, nikim bezpiecznie wyręczyć. Praca Krzywoustego mogła być rozleglejsza i skuteczniejsza, ale trudność jej polegała na tym, ażeby ambicję panów utrzymać na wodzy, natchnąć ich jednym duchem i skierować ku jasnym, porywającym celom.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>