Mieczysław Stary (fl202) i Kazimierz Sprawiedliwy (f 1194)

0

Przykład Władysława nie odstraszył jednak trzeciego brata Mieczysława przezwanego Starym od pokuszenia się o toż samo jedynowładztwo, które tak wielką niegdyś Polsce i dynastii piastowskiej zgotowało chwałę. Gdy Bolesław Kędzierzawy w roku 1173 umarł i dziedzictwo swe (Kujawy i Mazowsze) małoletniemu synowi Leszkowi pod opiekę stryja, dorosłego już w tym czasie Kazimierza przekazał, objął Mieczysław, jako najstarszy w rodzinie, Kraków i przywiązane do jego posiadania prawo wielkoksiążęce. Energiczny ten książę nie myślał jednak wobec hierarchii duchownej i świeckiej odgrywać roli powolnego narzędzia, jakim się stał słabego charakteru brat jego Bolesław. Mieczysław postanowił przywrócić władzy książęcej należytą powagę, ukrócić butę panów i do celu swojego z żelazną wytrwałością zdążał. Postępowanie to łatwiej się jednak przyjmowało w Wielkopolsce niż w ziemi krakowskiej. Małopolska ta bowiem dzielnica, mniej zaludniona, a dla żyzności ziemi leżącej w znacznej jeszcze części odłogiem wielce do kolonizacji przydatna, stała się od dawna siedliskiem i głównym punktem oparcia możnowładczych rodów. Możnowładztwo to znalazło sobie gotowego pretendenta do tronu w osobie najmłodszego syna Bolesława Krzywoustego, Kazimierza. Książę ten, który po bezpotomnej śmierci Henryka Sandomiers- i Mieczysław Stary, trzeci syn Krzywoustego, urodzony z Salomei r. 1131, miał trzy żony: 1) Elżbietą, córką Beli węgierskiego, 2) Eudoksję, ks. ruską, 3) Adelajdą, ks> brabancką. Miał pięciu synów: 1) Odona, 2) Stefana, 3) Bolesława, 4) Mieczysława, 5) Władysława Laskonogiego. s Kazimierz Sprawiedliwy, piąty syn Krzywoustego, urodzony z Salomei, miał żoną Heleną, ks. ruską, synów Leszka Białego i Konrada Mazowieckiego. kiego (w roku 1161) objął jego dzielnicę, a od r. 1173 jako opiekun syna Kędzierzawego także Mazowszem i Kujawami zarządzał, odznaczał się wielkimi przymiotami umysłu, walecznością i sprawiedliwością tak przykładną, że nazwano go Sprawiedliwym, powolnym był jednak Kościołowi, a do ukrócenia możnych nie miał należytej energii. Jego więc wysunęło naprzód możnowładztwo naprzeciw Mieczysławowi, a tak pomiędzy dwoma liniami piastowskimi, młodszą i starszą, małopolską i wielkopolską, rozpoczęła się śmiertelna walka o pierwszeństwo, która się przeciągnęła aż do końca XIII stulecia. W gruncie rzeczy była to walka między zasadą jedynowładztwa a możnowładczą hierarchią. Silniejszą była bez porównania hierarchia, toteż Mieczysław Stary tylko zatargom między nią powstającym zawdzięczał swoje chwilowe, a zawsze krótkotrwałe szczęście. Już w roku 1177 wygnano go z Krakowa za przewodem Getka biskupa i Stefana wojewody krakowskich. Przyzwano Kazimierza, a wiec łęczycki z roku 1180, którego uchwały papież Aleksander III zatwierdził, przyznał prawo przodowania najmłodszej linii piastowskiej – Kazimierzowi i jego’ potomkom, Kazimierz zajął Gniezno, a tylko część Wielkopolski pozostawił synowi Mieczysławowemu Odonowi. Ale Mieczysław, który już w roku 1182 Wielkopolskę odzyskał, nie dał za wygraną sprawy, lecz zamierzał dojść do prawa swojego ciągłymi knowaniami, a nawet orężem. W roku 1191 obiegł Kraków, ale wojewoda Mikołaj i biskup trzymali się na zamku, dopóki Kazimierz ze skuteczną nie przybył odsieczą w r. 1196 po śmierci Kazimierza przegrał Mieczysław walną z Małopolanami nad Mozgawą bitwę. Rozpoczęły się jednak między Mikołajem, wojewodą krakowskim, a Goworkiem, wojewodą sandomierskim, zatargi o opiekę nad małoletnim synem Kazimierza, Leszkiem Białym, i matką jego Heleną, wśród których Mieczysław dwa razy jeszcze zasiadł na krakowskiej stolicy. Współzawodnictwo pomiędzy wojewodami zapewniło też panowanie po śmierci Mieczysława w roku 1201 synowi jego, Władysławowi Laskonogiemu, aż do roku 1206. W tym roku umarł wojewoda krakowski Mikołaj, a Władysław ujrzał się zmuszony odstąpić Leszkowi Białemu krakowskiej dzielnicy.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>