MICHAŁ BOBRZYŃSKI I JEGO DZIEJE POLSKI W ZARYSIE

0

Jeżeli zadalibyśmy sobie pytanie, jakie dzieło historyczne o przeszłości Polski wzbudziło przed stoma laty największe zainteresowanie, a zarazem sprowokowało najostrzejsze kontrowersje, wielu z nas nie zawahałoby się odpowiedzieć: Dzieje Polski w zarysie M. Bobrzyńskie- go, Z ogromnej fali wypowiedzi polemicznych, jaką podniosła książka młodego krakowskiego historyka, niewiele wyłuskać można przejawów zachwytu uczony włożył przysłowiowy kij w mrowisko, nie zadowolił w pełni właściwie nikogo, tak że niemal nikt z wybitnych ówczesnych przedstawicieli polskiego życia umysłowego, niemal żaden historyk, pisarz, artysta i niemal nikt z publicystów, nawet spośród własnego środowiska autora, nie chciał przyjąć zaproponowanego przez Bobrzyńskiego wykładu dziejów polskich bez tych czy innych, niejednokrotnie ważkich zastrzeżeń. Jest przy tym bardzo znamienne, że przeciwko zapatrywaniom, rozwiniętym na kartach Dziejów Polski w zarysie, wystąpili także niektórzy spośród bliskich autora, tych, którym dedykował on pierwsze wydanie swojego dzieła, że w szranki naukowej polemiki stanęli wybitni historycy, do których uczony bezpośrednio nawiązywał i których uważał za swoich mistrzów.1

Mimo to Dzieje Polski w zarysie szybko rozchodziły się w trzech kolejnych, wciąż uzupełnianych wydaniach zdobywając sobie rzesze czytelników w kraju, a dzięki tłumaczeniom na rosyjski (1888) i czeski (1895) wpływały na poglądy autorów obcych o naszych dziejach, prowokowały wciąż nowe dyskusje, oddziaływały na historyczne myślenie odbiorców. W dziejach polskiej myśli historycznej synteza Bobrzyńskiego odegrała rolę ogromną, którą można by porównać ze znaczeniem, jakie wcześniej miały niesły chanie niegdyś popularne Śpiewy historyczne Juliana Ursyna Niem cewicza (1816), następnie zaś dziejowe syntezy największego z na szych historyków doby romantyzmu – Joachima Lelewela (182 1844-1855).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>