Majątek jest tylko środkiem, a wielka polityka celem

0

Na pierwszym miejscu stoi niewątpliwie wzniesienie jak największej fortuny domowej. Nie zapominają o tym te wszystkie rody pańskie, które już wiele, niezmiernie wiele posiadły. Ręka Jagiełły, który im chrzest swój, tron polski, obronę od Zakonu, potęgę blask swój na całą Europę rzucającą zawdzięcza, nigdy się nie zamyka. Możnowładcy występują zwartym szeregiem, nie dopuszczając żadnego szlachetki do drogi urzędów, zaszczytów i majątku. Jedyny do nich dostęp przez krzesło biskupie. W Kościele tylko wydobywa się na wierzch zasługa i talent, ale ktokolwiek już raz zasiadł na krześle biskupim, ten popiera bratanków, zdobywa im ciężkim bojem majątki i zaszczyty i daje nowemu możnowładczemu rodowi początek. Tęczyńscy, Tarnowscy, Mel- sztyńscy, Kurozwęccy, Kmitowie – arystokracja XIV wieku, ko- lonizatorowie na wielką skalę Małopolski i Rusi – uzupełniają się w wieku XV Oleśnickimi i Jastrzębcami-Rytwiańskimi. Żądza majątków przechodzi w trawiącą gorączkę, popycha do gorszących targów, zapasów i zbrodni, rzuca niekorzystny cień na najznakomitsze osobistości XV wieku, w obyczajach rodzi zepsucie i dzikość. Nie dla używania jednak, nie dla sprośnego sybarytyzmu walczy arystokracja polska XV wieku o posiadłości. Jest to jedyna droga do politycznego znaczenia i wpływu. Wzorowym gospodarstwem podnoszą się nie tylko fortuny panów, ale i zamożność narodu, a kiedy idzie o dopięcie szlachetnej politycznej ambicji, o wystawienie warownych zamków i zbrojnych zastępów na obronę kraju, o podjęcie kosztownego poselstwa i trudnej sprawy dyplomatycznej, możnowladca polski XV wieku nie waha się całej fortuny swojej postawić na kartę.

Majątek jest tylko środkiem, wielka polityka celem, do którego zdąża możnowładztwo ówczesne. Tym, którzy wyrwali kraj z odmętu wojny domowej i ciasnej stosunkowo polityki piastowskiej, którzy przyłączyli bez dobycia oręża Ruś i Litwę, a dobywszy oręża wymierzyli stanowczy cios w potęgę Zakonu, nic nie zdaje się niepodobnym. Ludzie prawdziwie męskiego serca, szerokiego na sprawy ogólnoeuropejskie poglądu, prawdziwie politycznego rozumu i doświadczenia, a przy tym niedościgłej ambicji i namiętnej konsekwencji postępowania, nie dziw, że rządami swoimi zapisali najświetniejsze karty naszych ojczystych dziejów.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>