Kościół i oświata

0

Nie tylko jednak dla Pomorza, owszem dla całej Polski, panowanie Krzywoustego miało ogromne cywilizacyjne znaczenie. Dopiero za Krzywoustego znikały w Polsce ostatnie ślady pogaństwa, a naród przejmował się prawdziwie chrześcijańskim religijnym duchem. Przyczyniło się do tego niezmiernie, że nareszcie pod koniec XI wieku wytworzyło się duchowieństwo polskie, które oczywiście daleko większy i lepszy wpływ zdołało na umysły polskiego ludu wywrzeć niż sprowadzani dawniej cudzoziemscy biskupi i księża. Nienawiść plemienna ku Niemcom utrudniała niezmiernie ich stanowisko kościelne, toteż daleko lepiej przyjmowali się Francuzi i Włosi, osobliwie zakonnicy, których za Krzywoustego i na dworze panującego, i u boku biskupów nie brakło. Zaczęli oni już notować najważniejsze wypadki historyczne w tzw. rocznikach, a jeden z nich, którego znamy pod nazwą Gallusa, kapelan Krzywoustego, przejął się nawet tak dalece miłością dla kraju i uwielbieniem wielkich czynów Krzywoustego, że napisał, oczywiście w języku łacińskim, żywo opowiadaną historię jego panowania (po rok 1113) wraz ze wspomnieniem o rządach jego poprzedników. Kronika ta czytana w klasztorach i szkołach wielki sobie zjednała rozgłos. Szkół już w Polsce nie brakło. Istniały przy wszystkich kościołach katedralnych i znakomitszych klasztorach, ale jedynie do kształcenia przyszłych duchownych służyły. Kościół rzymski ze swoją łacińską liturgią, nie potrzebując do obrzędów polskiego języka, nie stworzywszy mu alfabetu i pisma, nie zużytkował tych czynników i pierwiastków literatury, jakie znalazł w pogańskim narodzie, nie tylko ich nie rozwinął, ale owszem, o ile zdołał, stłumił. Nauka zaszczepiona w duchowieństwie polskim była też tylko odblaskiem łacińskiej, zachodniej. W szkołach niższych – tzw. trivium – uczono gramatyki, retoryki i dialektyki, w wyższych – tzw. quadrivium – arytmetyki, geometrii, astrologii i muzyki, do czego przybywała na końcu filozofia scholastyczna i teologia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>