Kolonizacja niemiecka cz. III

0

Samorząd, o którym wspominaliśmy, polegał na wyjęciu kolonii spod prawa polskiego i spod władzy urzędników książęcych. Koloniści wolni byli od wszystkich danin, jakie ludność polska składała, płacili tylko drobny czynsz ziemny, a służbę wojenną tylko w obronie swoich osad pełnili. Żaden urzędnik książęcy nie miał nad nimi władzy i nie mógł granicy osady w urzędowym charakterze przestąpić. Koloniści rządzili się własnym swoim prawem, magdeburskim niemieckim większe osady urządzały się na wzór głośnego w Niemczech Magdeburga, jak Wrocław, Środa (na Śląsku), Poznań, Chełmno, Kraków, mniejsze na wzór jednego z tych miast, a więc, jak mawiano, na prawie wrocławskim, chełmińskim, krakowskim, co wszystko jednak oznaczało ostatecznie magdeburskie prawo. W urządzeniu miast i wsi była pewna różnica. Miasta posiadały dwie władze: radę miejską i sądy ławnicze, pierwszą sprawującą administrację, drugą dzierżącą sądownictwo, obie złożone z urzędników wybieranych przez mieszczan. Po wsiach istniały tylko sądy ławnicze i te obok sądownictwa wszystkie inne załatwiały sprawy. Zresztą na czele każdego miasta stał wójt, na czele wsi sołtys, którzy radzie miejskiej i sądowi ławniczemu przewodniczyli. Sprawowali swą władzę w imieniu księcia, ale w rzeczywistości prawie zupełnie od niego nie zależeli. Urzędy te dostawały się bowiem przedsiębiorcom kolonizacji w dziedzictwo. Przywiązana do nich była własność szóstej części z całego gruntu nadanego osadzie, dochód z karczem i młynów i udział w znacznych podówczas opłatach sądowych. Część z tych opłat zastrzegał sobie książę i dlatego trzy razy do roku osobnego zastępcę swego do osady wysyłał. Sołtys i wójt miał więc obok władzy majątkowe stanowisko równające go w zupełności polskiemu rycerstwu. Równość ta objawiała się w służbie wojennej, którą zarówno z rycerstwem pełnić mieli sołtysi i wój- ci, a skargę na nich można też było tylko przed samego księcia wytaczać.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>