Kalinka wywierał sugestywny wpływ na świadomość współczesnych

0

W każdej znaczniejszej dworskiej bibliotece – pisze dzisiejszy historyk – stały na półkach w półskórek oprawne poważne tomy Sejmu Czteroletniego. Ksiądz Walerian trafił do przekonania i gustu szlacheckim czytelnikom.1

Kalinka wywierał sugestywny wpływ na świadomość współczesnych, oddziaływał na środowiska akademickie: wśród jego młodych znajomych znajdował się również Bobrzyński, którego uczony ksiądz chętnie zapraszał do siebie, do Jarosławia, starając się go przekonać nie tylko do swych naukowych, ale ponoć również i religijnych przekonań.

Podczas gdy Kalinka przystępował do własnego rozrachunku z tradycją jeszcze w okresie przedpowstaniowym, dla Szujskiego właśnie katastrofa powstania styczniowego stanowiła wstrząs, który zdeterminował jego własne, idące w analogicznym kierunku przewartościowania historycznego myślenia. Do niedawna czynny wśród demokratycznych kręgów „przedburzowców”, aktywny współpracownik liberalnego „Dziennika Literackiego”, wystąpił w 1867 r., z wydaną nakładem założonego przez siebie razem ze Stanisławem Tarnowskim. Ku rozważeniu w chtoiti obecnej,w której dokonywał przewartościowania bliskiej mu dotychczas tradycji, głosił potrzebę zerwania z wszelkimi próbami zbrojnego wybicia się r.a niepodległość, które kojarzyły mu się z dawnym liberum veto przerodzonym teraz w liberum conspiro, przeciwstawiając im hasła narodowego solidaryzmu, pracy organicznej i ścisłego związku z katolicyzmem. Również i dla niego centralnym problemem dziejów polskich było zagadnienie przyczyn upadku dawnej Rzeczypospolitej, których podobnie jak Kalinka doszukiwał się przede wszystkim w łonie polskiego społeczeństwa i jego winach, jednakże nie ograniczał ich jedynie do sfery stosunków obyczajowo-moralnych i politycznych, ale silniej niż Kalinka zwracał uwagę na sferę stosunków ustrojowych. Od drugiej połowy XVI w, – wywodził Szujski – rozpoczyna się u nas upadek harmonii w społeczeństwie narodowym, polegającej na czynniku rządu ż jednej, na czynniku ładu i sprawiedliwości społecznej z drugiej strony, których istnieniem kwitną, których upadkiem niszczeją narody.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>