Kalinka i Szujski

0

Kalinka i Szujski reprezentowali pierwsze starsze pokolenie historyków szkoły krakowskiej,8 dla których głoszony przez nich pogląd na dzieje stanowił wynik długotrwałych osobistych przemyśleń i rozrachunku z dawniej wyznawanymi poglądami. Bobrzyński natomiast, (jak też młodszy odeń o kilka lat Stanisław Smolka) nie mieli tego rodzaju obciążeń: kształtowali się w czasach, kiedy ideologia demokratyczna i romantyczna nie sprawowały już rządu dusz, lecz kiedy na myśleniu współczesnych wycisnęły swe dobitne piętno poglądy sformułowane przez ich poprzedników. O ile Kalinka i Szujski dokonywali swych historycznych przewartościowań w odwołaniu do różnych wątków minionej już w zasadzie filozofii dziejów – pierwszy do ortodoksyjnego kościelnego prowidencjalizmu, drugi do idealistycznej filozofii niemieckiej pierwszej połowy XIX wieku – to Bobrzyński i Smolka wolni byli od takich filozoficzno-ideologicznych tradycji, bliżsi zaś nurtu pozytywistycznego, z którym łączyła ich profesjonalizacja historii oraz metoda historyczna. Przedstawiciele młodszego pokolenia kierunku krakowskiego, nawiązując do dorobku współczesnej nauki zachodnioeuropejskiej, na jej podstawie starali się przewartościować sądy, sformułowane przez swoich mistrzów. Aczkolwiek nie zamierzali poszukiwać zasadniczo odmiennych poglądów na dzieje Polski i podkreślali swój ścisły związek z zapatrywaniami historycznymi Kalinki czy Szujskiego, to przecież starali się rozwinięte przez nich koncepcje oprzeć na innych, nowocześniejszych podstawach metodologicznych, zinterpretować je w nowych pozytywistycznych kategoriach myślenia naukowego, w duchu realizmu i empi- ryzmu, jak też idei racji stanu nowożytnego państwa. Tak tedy zgodność ogólnego kierunku myślenia obydwu pokoleń historyków szkoły krakowskiej nie musiała oznaczać i nie oznaczała zgodności ogólnych założeń teoretycznych i metodologicznych ani identyczności szczegółowych sądów o zjawiskach i procesach dziejów polskich. Występuje to szczególnie wyraźnie przy porównywaniu dziejowych syntez Szujskiego i Bobrzyńskiego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>