Działalność naukowa Bobrzyńskiego – ciąg dalszy

0

Tak tedy u progu swej naukowej działalności młody uczony proponował program rewizji dotychczasowych poglądów na dzieje Polski w oparciu o inspirowaną głównie przez naukę niemiecką „ideologię ustrojową”, jak to później nazwano, domagając się zorientowania uwagi historyków w kierunku tych stron procesu dziejowego, które w romantycznej refleksji historycznej były usuwane na plan dalszy, jeżeli nie w ogóle rugowane z widnokręgu historii, żądając od nich przyswojenia sobie zakresu wiedzy ustrojowo-prawnej (w tym sensie, w jakim mógł ją rozumieć, to jest tej, którą wykładali przede wszystkim jego niemieccy mistrzowie), niezbędnej do adekwatnego zrozumienia historii narodu.

Jest to może najgłówniejsza przyczyna, dlaczego tyle prac historycznych polskich minęło się z rzeczywistością i uniosło się na skrzydłach fantazji w dziedzinę historiozofii i marzycielstwa. Taka historia więcej nam szkody niż pożytku przyniosła. Jestże bowiem rzeczą podobną rozprawiać o dziejach państwa i społeczeństwa, jeśli się nie zna ich wewnętrznego ustroju, jeśli się lekceważy warunki i prawa, jakim ten ustrój ulega? Dla młodzieży poświęcającej się dziejom ojczystym jest więc prawo polskie warunkiem, aby przeszłość ocenić i pojąć, a zarazem kluczem do zrozumienia najważniejszych historycznych źródeł. Wnosi ono do badań zdrowe zasadnicze pojęcia o państwie i społeczeństwie i od popadnięcia na zgubne tory ratuje.14

Rozpoczynając więc własne badania historyczno-prawne, dotyczące dawnego prawa polskiego, podejmując owocną działalność edytorską w zakresie źródeł prawniczych w Akademii Umiejętności,15 przystępował Bobrzyński do realizacji wielkiego i ambitnego, wyraźnie zakreślonego celu, dążąc do wypracowania na tej drodze nowego, całościowego spojrzenia na dzieje Polski. Aby zrozumieć znaczenie jego dzie- jopisarskiego programu, którego realizacją będą w niewiele lat później Dzieje Polski w zarysie, zatrzymajmy się teraz nad sytuacją w ówczesnej historiografii polskiej, która tak ‚bardzo niepokoiła młodego krakowskiego historyka.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>