Charakter rządów możnowladczych

0

Artykuł unii horodelskiej, uświęcający zjazdy polityczne panów litewskich i polskich, nie doprowadził wprawdzie do wspólnego stałego traktowania wszystkich spraw litewskich i polskich, nie nakłonił Litwinów do wyrzeczenia się swej odrębności i swych oddzielnych widoków i dążeń, uświęcał jednak w Polsce i na Litwie instytucję zjazdów, których dwa były rodzaje. Jeden złożony z biskupów i wszystkich urzędników wyższych i niższych, zwany zjazdem walnym, odprawiał się zwykle na wiosnę, drugi składał się ze ściślejszego kółka najwyższych dostojników, a zwoływany pod jesień przygotowywał dla zjazdu walnego sprawy.

W ten sposób rząd polski, z zasady monarchiczny, już od śmierci Kazimierza Wielkiego zamienił się faktycznie w możnowładczy. Na tronie polskim siedział Władysław Jagiełło, król łagodny i cichy, ale pełen ambicji, pełen wysokiego o sobie i o swoim majestacie wyobrażenia, nigdy się trwale na nikim nie oparł podejrzliwy i skryty, dozwalał wszystkim wybitniejszym osobistościom wpływać na siebie i zabierać głos w radzie, w której ostatnie i stanowcze słowo przysłużało królowi. Rozstrzygając ostatecznie pomiędzy przeciwnymi zdaniami wyobrażał sobie Jagiełło, że on wszystkimi rządzi i samoistnie działa. W decyzjach jednak królewskich nie było trwałej konsekwencji, nie było samodzielności i oryginalnej myśli, które są tylko udziałem wyższego wykształcenia, talentu i siły woli, a tego wszystkiego nie posiadał Jagiełło. W gruncie więc rzeczy przechylał się król zawsze do tego zdania, za którym stały poważniejsze i więcej wpływowe osoby, za którym oświadczały się chwilowo polityczne wypadki. Jeżeli te wypadki się zmieniły, jeżeli polityka dotychczasowa napotykała na trudności, jeżeli stronnictwa walczące o władzę inaczej się ugrupowały – Jagiełło nie był w stanie się oprzeć i szedł za nowym kierunkiem. W najbliższym otoczeniu królewskim, na zjazdach możnowladczych toczyła się też nieustannie zacięta walka pomiędzy różnymi stronnictwami o kierunek polityki polskiej, a to stronnictwo, które nad umysłem króla odniosło przewagę, chwytało na jakiś czas za rządy i swoich naprzód wysuwało ludzi.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>