B. Chlebowski

0

Inny badacz dziejów literatury, B. Chlebowski, charakteryzował łącznie Dzieje Polski w zarysie i ogłoszoną w 1880 r. syntezę dziejową Szujskiego, podkreślając, że obie te prace: ii P. Chmielowski, Zarys najnowsza, iteratury polskiej (1SS4-1837J, Kraków- Petersburg 1838, s. 387.

… rozwijały wprost przeciwny dotychczasowym pojęciom obraz przeszłości, wysuwając na pierwszy plan błędy i braki życia politycznego, wyszukując już w zawiązku bytu dziejowego, w wytworzeniu się państwa polskiego, w jego młodszości cywilizacyjnej, w niepomiernym rozpostarciu się przestrzeniowym przez złączenie z Rusią i Litwą, w osłabieniu władzy monarchicznej, braku centralizacji, anarchii szlacheckiej, wpływie reformacji – przyczyny rozstroju i upadku. Ideałem obu historyków jest silna władza państwowa.8

Literacki wyrok na dzieło krakowskiego historyka wydał Żeromski w Syzyfowych pracach opisując, jak młodociani „samorodni badacze” z siódmej klasy klerykowskiego (kieleckiego) gimnazjum, karmieni literaturą rosyjską „urągającą Lachom”, sięgnąwszy do książki profesora Bobrzyńskiego miast odtrutki „przeciw ościeniowi sądów ferowanych na otcziznę przez inspektora gimnazjum”, znaleźli, ni mniej, ni więcej, tylko te same treści, które uporczywie, a nie bez przeszkód kładł im do głowy inspektor Zabielski dzięki temu zabiegi tego ostatniego „zasiały w umysłach specyficzny, wybitnie klerykowski wstręt do wszystkiego co polskie”.’ Za Żeromskim poszli inni w bardzo wielu pamiętnikach odnaleźć możemy podobny, chociaż nie zawsze aż tak ostro ferowany sąd o społecznym oddziaływaniu Dziejów Polski w zarysie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>