Apostolstwo Litwy – dalszy ciąg

0

Polska przyjęciem chrześcijaństwa odjęła Niemcom pozór do strasznych krucjat i eksterminacyjnych wojen, Litwa upartym swoim wytrwaniem przy pogaństwie ściągnęła na siebie całą potęgę Niemiec przez krzyżacki Zakon zorganizowaną, a wśród morderczej, przez 150 lat bez wytchnienia prowadzonej walki potęgowała tylko swoją dzikość obyczajów i barbarzyństwo, które na jej zapasach domowych osobliwsze wyciskały piętno.

Ogromną nadto polityczną rolę odgrywali na Litwie pogańscy kapłani, na których czele stał wielki kapłan krywekrywejta. Woli ich ulegał cały naród, ulegali sami książęta, a kapłani broniąc swej władzy najsilniej opierali się chrześcijaństwu i utwierdzali Litwę w rozpaczliwe], bezskutecznej z silniejszym Zakonem walce.

Polska urządziła się w państwo patriarchalne, w którym cały naród możnowładczy, rycerski czy wieśniaczy z wyjątkiem nielicznych niewolników, jednakową się cieszył swobodą, sam dla siebie pracował, jednej tylko książęcej, królewskiej, patriarchalnej podlegał władzy. Litwa przez antagonizm ku Krzyżakom odpychała cywilizację Zachodu, a natomiast poddała się wpływowi mniej niebezpiecznej Rusi. Od Rusinów przyjmowali Litwini nowe urządzenie swego społeczeństwa. Były to instytucje feudalne przez Waregów tam zaszczepione. Książę w zamian za służbę wojenną i posłuszeństwo swoim rozkazom oddawał pewnej liczbie znakomitszych panów, bojarów, cały kraj w dziedziczne dzierżawy panowie ci w dzierżawach swoich wyznaczali szczuplejsze dzierżawy dla rycerstwa, zobowiązując je do służby wojennej na swe zawołanie i do rozlicznych powinności i danin, rycerstwo na koniec władzy bojarów bezwzględnie poddane, w dzierżawach swoich trzymało resztę ludności w gniotącej niewoli i jarzmie. Nikt więc na Litwie nie miał własnego gruntu, nikt z wyjątkiem nielicznych stosunkowo bojarów nie posiadał swobody, bo nie miał opieki państwa i nie podlegał bezpośrednio panującemu. Stosunki tego rodzaju potęgowały ducha karności i posłuszeństwa, sprzyjały silnej wojennej organizacji, ale tłumiąc ducha swobody i samoistności, tłumiły też wyższy rozwój i prawdziwy postąp.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>